Volontariaat in Afrika – Een persoonlijk perspectief

Jonge zusters leren Engels

Gedurende 6 weken verbleef ik in Likasi, in de Provincie Katanga in de Demo-cratische  Republiek Congo. Hier heb ik Engels onderwezen aan onze 5 Afrikaanse novicen waarvan het canoniek jaar afloopt.  Onze dagelijkse lessen waren levendig en gebaseerd op gesprekken voor dagelijks gebruik.

In Katanga is de officiële taal het Frans en het Swahili, maar het Engels neemt toe in belangrijkheid en de jonge zusters zullen ongetwijfeld Engels nodig hebben tijdens de congregationele ontmoetingen, of wanneer zij op reis gaan alsook voor hun studies.

Mijn kort verblijf als vrijwilligster deed in mij een totaal nieuwe bewondering groeien voor de toewijding en het hard werken van onze zusters in Katanga en in Noord Kivu.  Ze hebben scholen gebouwd waardoor honderden kinderen onderwijs kunnen volgen, en zij hebben centra opgezet voor de vorming van volwassen. De zusters zijn leerkracht, verzorger, beheerder, apotheker en sociale werkster. Elke taak drukt de liefde uit van de zusters voor hun volk.  Elk jaar opnieuw verlangen andere jonge vrouwen zich aan te sluiten bij de gemeenschappen.

Bij het luisteren naar de verhalen van onze zusters, hun toekomstplannen en de inspanningen die zij doen om tegemoet te komen aan de enorme noden rondom hen, voel ik een diepe bewondering voor hun actieve inzet die geworteld is in hun toewij-ding aan de Heer en hun gebed.  Met een diep gevoel voor onze internationaliteit als Ursuline, wil ik trachten hun inzet te blijven promoten.

Sociale en Culturele Voorwaarden

Ook al roept de Dem. Rep. Congo beelden op van hevige verdrukking, natuurrampen, ondervoeding en  straatkinderen die aan hun lot worden overgelaten, toch heb ik tijdens mijn kort verblijf bijna het tegenovergestelde  gezien (typisch weder tijdens de 6 maanden van het droogseizoen), bloeiende markten en spelende kinderen die genoten van hun vakantie. Is hier armoede ? Ja, vele gezinnen hebben het moeilijk om rond te komen, maar tijdens mijn bezoeken en gesprekken met de mensen  voelde ik een verbazingwekkende veerkracht en bekwaamheid om het hoofd te bieden aan de ontbering.

Wandelend in de stad Likasi, werd ik mij bewust van een uniek aanvoelen van verbondenheid met de mensen rondom mij.  Er werd vrolijk door gebabbeld. Ik had vele gesprekken met de mensen over het weer, de prijzen van de goederen, het nieuws van de dag, moeilijkheden om werk te vinden en ook over het schoolgeld.  Velen moeten rondkomen met een overlevingsloon. Vooral de oude mensen waar-deren het vriendelijke begroet te worden.

Er hing een gevoel van samenhorigheid dat moeilijk onder woorden te brengen is. Het was fris en aanmoedigend.

In het hospitaal tegenover het klooster, bezocht ik de jonge moeders en hun pasgeborenen, ik ging ook langs bij de gewonden uit de wijk meestal slachtoffers van de weg.  Als gevolg  van een lekke band, botsingen en mechanische defecten allemaal gebeuren ze op de wegen rond Likasi, een zeer gevaarlijk gebied. Toen ik hen verliet voelde ik veel medelijden met al die patiënten.

Kerkdiensten worden opgeluisterd met muziek, zang en spontaan applaus. Het geld van de collecte dient om de armen te voeden en in hun behoeften te voorzien. De eucharistieviering maakt deel uit van het leven van de gelovigen en staat er niet buiten.

Aanvankelijk dacht ik dat een eucharistieviering van twee en een half uur  lang was tot ik had deelgenomen aan de viering van het 100-jarig bestaan van het Aartsbis-dom Lubumbashi (1910-2010) die 7 uur duurde. Tijdens de viering werden er toe-spraken gehouden over de geschiedenis van het Aartsbisdom en bracht een koor een brede waaier van liederen in het Latijn, het Frans en het Swahili. Er namen heel wat bisschoppen, priesters en religieuzen deel en een grote menigte van mensen vulde de openlucht ruimte.

Regelmatig, houden kerken bijeenkomsten om te rivaliseren met mekaar over het aantal nieuwe leden.  Heel dikwijls worden hun diensten voorgegaan door ijverige predikanten met lange preken die gehoord kunnen worden in het gehele gebied -ook door diegenen die niet lijfelijk aanwezig kunnen zijn.  Daarbij klinkt tevens straat-muziek, het geluid van voorbijrijdende minibussen en vrachtvervoer. Er is veel lawaai overdag doch bij het vallen van de avond omstreeks 18 uur wordt het stil.

Mijnen in de streek van Katanga

Dagelijks zag ik  een stroom van zwaarbeladen trucks vol zakken met zand of afval, rijdend naar de smeltoven. Hieruit worden waardevolle mineralen gewonnen  die daarna  verdwijnen op de globale markt.  Het tin-erts  en “coltan” zijn belangrijke componenten voor gsm’s, computers, en andere electronische apparaten en betekenen voor het  land een globale basis bron van inkomsten.   De ertsen die er gewonnen worden zijn koper, goud, ijzer, zink, magnesium, lood, uranium en kobalt.  De exploitatie in het land geschiedt heel dikwijls onwettig zonder rekening te houden met de rechten van de mens en onbekommerd over de uitbuiting van bevolking  of de veiligheid van kinderen en volwassenen arbeiders. De verantwoor-delijke ondernemingen zijn verplicht een contract te ondertekenen waarin zij beloven rekening te houden met een bepaald peil van veiligheid.  Ze beloven promotoren te zijn van een ontwikkeling die aanvaardbaar en duurzaam is.  Meer dan 60% van de 75 voortkomende Katangese planten  is eigendom van de Chinese ondernemingen. Meer dan 90 % van de minerale productie gaat naar China.

De Rechten van de arbeiders worden door religieuze kloosterorden uit de VSA verdedigd o.m. door de Ursulinen van Tildonk, het Instituut van de Zusters van Barmhartigheid, alsook door de Jezuïeten uit VS. Samen komen ze op voor het verdedigen van de mensenrechten, de veiligheid op het werk in de mijnindustrie in de Dem. Rep. Congo.

Tegemoetkoming aan de dagelijkse noden

Op een bepaalde dag vergezelde ik een zuster, naar de stad Lubumbashi, voor de aankoop van een nieuwe batterij opdat de generator elektriciteit zou kunnen opwekken voor het klooster. Na in 3 magazijnen gezocht te hebben en eindeloze gesprekken te hebben gevoerd, verscheen ze met een gloednieuwe batterij van slechts 115 $. Met die batterij kon er gedurende  een vol jaar elektriciteit  worden opgewekt tenminste als de motor het ook zou doen. Tenslotte zorgden de zonnepanelen voor licht nadat het donker was geworden.

Nadat ik het leven rondom had geobserveerd, trok ik de volgende conclusie :wat op de meeste plaatsen in de wereld gewoon lijkt is dat niet noodzakelijk voor Congo.  En toch was ik verwonderd te zien hoe een arbeider hoopte, met een gasmasker uit WO II, tijdens zijn opgravingen uit de greppel het stof uit een maalstroom buiten te houden. Ook verwachtte  ik niet  op TV Moses Katumbi, gouverneur van Katanga, levende kippen te zien uitdelen aan een klein deel van de bevolking om het feest van de 50-jaar onafhankelijkheid te vieren.  Hoe dan ook alles is te vinden op de straatmarkten : schoenen, meubilair, kleding, fruit, groenten, zelfgemaakte  bezems en kiekens, juist geslacht of levend.

Hoop herleeft in Congo. Een breed aanplakbord kondigt aan dat de prioriteiten voor het land zijn van President Joseph Kabila zijn : elektriciteit, drinkbaar water, vorming voor iedereen en verbeterde wegen.

Bewustwording van Congo

In de VS, wordt voor oktober een inspanning gepland om een beter inzicht te krijgen over de  situatie in Congo .  Break the Silence Congo Week (Doorbreek de stilte  Congo week)  wil  hulp  mobilizeren voor de Congolese bevolking.

Congo Week III zal plaatshebben van zondag 17 tot zaterdag 23 oktober 2010.  Het onderwijzend personeel zal het gedurende die week hebben over de Congo; zowel in de lessen wiskunde, techniek, literatuur, of wetenschappen. In elke discipline kan wel een aanknopingspunt gevonden worden om over Congo te spreken. Voor verdere informatie inzake Congo kan U zich tot mij wenden (quinlanosu@aol.com) of zoeken op www.congoweek.org

Zuster Jane Quinlan, osu